ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
755
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
بودند و اين اعراض و تفرقه بر سر تقسيم غنايم بود . جلال الدين نزد ايشان كس فرستاد تا از ايشان دلجويى كند ولى چنگيزخان در رسيد و سه روز جنگ در پيوست و به هزيمتش داد . سلطان به رود سند رسيد . نخست همهء زن و فرزند و حرمش را بكشت . سپس به آب سند زد و به آن سو رفت . اين واقعه در سال 618 اتفاق افتاد . اخبار غياث الدين پسر خوارزمشاه با مغول سلطان محمد خوارزمشاه كشور خود را ميان فرزندانش تقسيم نموده بود . عراق را به غورسانچى [ 1 ] داد و كرمان را به غياث الدين پيرشاه [ 2 ] ، غياث الدين در ايام پدرش به كرمان نرفت . چون خوارزمشاه به ناحيهء رى گريخت ، پسرش غورسانچى فرمانرواى عراق ، به ديدار او شتافت . سپس جنگ مغولان در حدود رى پديد آمد و خوارزمشاه به طبرستان به جزيرهء آبسكون رفت . غورسانچى به كرمان رفت . سپس بازگشت و بر اصفهان و رى مستولى شد . مغولان بر سر او لشكر بردند و او را در قلعهء اوند ( ؟ ) محاصره كرده كشتند . برادرش غياث الدين در كرمان بود . يغان طايسى اتابك ركن الدين غورسانچى كه دم مخالفت مىزد با او يار شد و چون غياث الدين عراق و مازندران و خوزستان را تصرف كرد همدان را به يغان طايسى اقطاع داد . آنگاه غياث الدين به آذربايجان رفت . صاحب آذربايجان ازبك بن پهلوان با او دست دوستى داد . سپس امراى پدرش كه هر يك به ناحيهاى از خراسان غلبه يافته بودند نزد او آمدند . مثلا اينانج [ 3 ] خان نايب بخارا بعد از آن وقايع بر نسا و نواحى آن و جرجان و شيروان و سراسر خراسان غلبه يافته بود . و تكين پهلوان بر مرو مستولى شده بود . او در سال 617 از جيحون گذشت و شحنهء مغول را فرو كوفت . مغولان از پى او به شيروان آمدند . در خراسان در حوالى جرجان با اينانح خان روبروى شدند و ايشان را تار و مار كردند . بقاياى لشكر در عراق و رى و آن سوى رى به طرف جنوب و نيز موغان و آذربايجان پراكنده شدند . خوارزم همچنان به نواحى مختلف تقسيم شده و ميان اين و آن دست بدست مىگشت و لشكر مغول همچنان در بلاد عراق تاخت و تاز مىكردند و غياث الدين سرگرم لذتجوييهاى خود بود و اللّه تعالى اعلم . بازگشت جلال الدين از هند و استيلاى او بر عراق و كرمان و آذربايجان سپس حركت لشكر مغول به سوى او جلال الدين در سال 621 از هند بازگشت و بر متصرفات برادر خود غياث الدين در عراق و كرمان استيلا يافت . سپس نزد خليفه فرستاد و خواست نام او در خطبه بياورد . خليفه به
--> [ ( 1 ) ] متن : غورنشاه . [ ( 2 ) ] متن : تمر شاه . [ ( 3 ) ] متن : ابنايج .